[{"content":"Siña masodda\u0026rsquo; i lepblo \u0026ldquo;Tufong, Tufong Gi Ansiånu\u0026rdquo; gi UOG Guåfak\nUmádingan yu\u0026rsquo; yan unu na fafa\u0026rsquo;na\u0026rsquo;gue-ku gi halacha, si Boh, put i sahnge siha na måmfong 1 ya maloffan taiguini\u0026hellip; (ti \u0026ldquo;verbatim\u0026rdquo; in):\nguahu:\nun tungo\u0026rsquo; håfa Siñot? sigi di mafaisen yu\u0026rsquo; kao håfa tungo\u0026rsquo;-hu put i fino\u0026rsquo; håya na tinifong ya gi magåhet\u0026hellip;malago\u0026rsquo; yu\u0026rsquo; tumugo\u0026rsquo; lámeggai! sa\u0026rsquo; hu tungo\u0026rsquo; na ti séndinanche i mafa\u0026rsquo;na\u0026rsquo;gue-ku.\nguiya:\ngi minagåhet, ya-hu na bai faisen hao: kao ma tungo\u0026rsquo; i dinanche na tinifong?\u0026hellip;i regulåt na tinifong?\ngh:\nI mean\u0026hellip;fa\u0026rsquo;na\u0026rsquo;an? 🤔\u0026hellip;pa guahu, hu cháchagi ha\u0026rsquo; muna\u0026rsquo;setbe. guaha na biåhi muStruggle yu\u0026rsquo; yan i \u0026ldquo;thousands\u0026rdquo; lao hu praktika ha\u0026rsquo;åni yan ha\u0026rsquo;åni yan fecha siha.\ngy:\nNisisita lai na ta tungo\u0026rsquo; i regulåt na tinifong åntes di ta tungo\u0026rsquo; i fino\u0026rsquo; håya na tinifong.\nPumaranñaihon yu\u0026rsquo; na bai fanhasso ya kåkanto ha\u0026rsquo; bai sångan lámeggai, ilek-ña,\nHåfa bali-ña pon fa\u0026rsquo;nå\u0026rsquo;gue siha nu enao ya ti ma tungo\u0026rsquo; i tinifong i nanan-ñiha biha?\nFáfatkilu ha\u0026rsquo; yu\u0026rsquo; ya manman sa\u0026rsquo; tåtnai hu hassuyi eyi na finaisen. Annok na guaha otro malago\u0026rsquo;-ña sumångan pues hu nangga gui\u0026rsquo; ya ilek-ña,\nhåfa bali-mu gi trongkun nunu yanggen ti un konsidera finé\u0026rsquo;nana i trongkon familia ?\n😮\u0026hellip; 🫨\u0026hellip; LEH-che 😮‍💨\nKalan ha chule\u0026rsquo;guan yu\u0026rsquo; ni palabrås-hu. Må\u0026rsquo;pos chaddek i malago\u0026rsquo;-hu sumångan ya humuyong fino\u0026rsquo; Englaterra gi pachot-hu, ilek-ku \u0026ldquo;hoooh shet, Siñot\u0026hellip;that\u0026rsquo;s a fucking bar.\u0026rdquo; – ya pues chumålek ham 😂.\nLao hu gacha\u0026rsquo; håfa kuméke\u0026rsquo;ilek-ña. Ya bei magåhet ya sångan na guaha na biåhi ti hu hassayaihon i pinayon-ñiha siha i manamko\u0026rsquo;-hu. Fa\u0026rsquo;na\u0026rsquo;an sa\u0026rsquo; håssan yu\u0026rsquo; umádingan yan siha gi fino\u0026rsquo; Chamoru yan put i fino\u0026rsquo; Chamoru. Fa\u0026rsquo;na\u0026rsquo;an lokkue\u0026rsquo; sa\u0026rsquo; meggai gi mangafå-hu ti siña fumino\u0026rsquo; Chamoru, ya pues håyi adai bai faisen \u0026ldquo;kao masångan taiguini? kao guaha nai un hungok ini na finiho\u0026rsquo;?\u0026rdquo;\nHah!\u0026hellip; ini na finiho\u0026rsquo;\u0026hellip;i tihå-hu siempre pau korihi yu\u0026rsquo; ya ålok \u0026ldquo;este na palåbra, ihu.\u0026rdquo;\nYa un tungo\u0026rsquo; håfa? Anai ha faisen yu\u0026rsquo; si Boh eyi na finaisen, måtto i tihå-hu gi hinasso-ku. Sa\u0026rsquo; i tihå-hu nai, guiya i rasón na hu tutuhon umeyak fumino\u0026rsquo; Chamoru. Natibu na fífino\u0026rsquo; gui\u0026rsquo; yan i tétehnan na fífino\u0026rsquo; gi mangafå-hu gi dos bånda. Lao bei sangåni hao\u0026hellip;anai hu tutuhon i hinanao-hu fumino\u0026rsquo; Chamoru, kulan para ke yu\u0026rsquo; put eyi siha na finiho\u0026rsquo; – eyi siha na palåbras. Guihi na tiempo pine\u0026rsquo;lo-ku na siña hu fatåni i palåbras ni ginen i fino\u0026rsquo; Españot, lao ai na linachi yu\u0026rsquo;! Sa\u0026rsquo; un tungo\u0026rsquo; håfa?\u0026hellip; hånao adai ya ádingan kuentos yan i manåmko\u0026rsquo; ya pon tungo\u0026rsquo; chaddek na ti ma yute\u0026rsquo; i palåbras Españot. Sa\u0026rsquo; achok ya-mu pat åhe\u0026rsquo;, taiguíguihi ha\u0026rsquo; nai i fino\u0026rsquo; Chamoru!\nPå\u0026rsquo;go hu háhasso anai på\u0026rsquo;go ha hungok yu\u0026rsquo; måmfong gi fino\u0026rsquo; håya i tihå-hu ya manman gui\u0026rsquo;. Ha faisen yu\u0026rsquo;, \u0026ldquo;Ei?\u0026hellip;håfa adai enao na numiru, Dabit? Sångan ta\u0026rsquo;lo?\u0026rdquo; \u0026hellip;mumamåhlao yu\u0026rsquo; lao hu ta\u0026rsquo;luyi ya ilek-ña, \u0026ldquo;Ai\u0026hellip; ginen manu enao?\u0026rdquo;. Pues hu eksplikåyi gui\u0026rsquo; nu i hagas na måmfong ya áchokka\u0026rsquo; guaha interes-ña, ilek-ña \u0026quot;\u0026hellip;lao pot fabot, mungnga ma\u0026rsquo;usa yan guahu sa\u0026rsquo; ti hu tungo\u0026rsquo; enao siha :)\u0026quot;\nTinaka\u0026rsquo; på\u0026rsquo;go, yanggen umádingan ham pues hu sångan i uno, dos, tres na klåsen tinifong. LAO\u0026hellip; hu fa\u0026rsquo;nåna\u0026rsquo;gue i famagu\u0026rsquo;on-hu nu todu – hu cháchagi 😅.\nYan ayu na chumalekñaihon yu\u0026rsquo; sa\u0026rsquo; áchokka\u0026rsquo; hu hoye i ilek-ña si Boh, gógofmalago\u0026rsquo; ha\u0026rsquo; yu\u0026rsquo; umeyak i fino\u0026rsquo; håya na tinifong! Sa\u0026rsquo; hongge yu\u0026rsquo; nai na\u0026hellip; ti hu ha\u0026rsquo; fatåni i tiningo\u0026rsquo; ni okko pat gånak 🤓\u0026hellip; lao hongguan yu\u0026rsquo; na guaha minagahet-ña guihi na finaisen-ña si Boh. Sa\u0026rsquo; ti put i sahnge siha na tinifong na ha sångan enao, noh? Gófannok guini na tiempo na meggai giya hita manmalago\u0026rsquo; tumungo\u0026rsquo; i palåbras ni fino\u0026rsquo; håya\u0026hellip;lao palu giya hita lokkue\u0026rsquo;, kulan\u0026hellip; malago\u0026rsquo; yumute\u0026rsquo; i palåbras ni ginen i fino\u0026rsquo; Españot.\nYa pues hokkok ha\u0026rsquo; bei sangåni hao på\u0026rsquo;go: fanhasso ha\u0026rsquo; put håfa pat håyi na umé\u0026rsquo;eyak hao fumino\u0026rsquo; Chamoru. Yanggen un chócho\u0026rsquo;gue put i manamko\u0026rsquo;-mu, pues cha\u0026rsquo;-mu maléleffa na manggágaige ha\u0026rsquo; siha guini. Kao malago\u0026rsquo; hao umeyak i hagas na tinifong? Guse\u0026rsquo;! Sa\u0026rsquo; guahu lokkue\u0026rsquo; nai bai tungo\u0026rsquo;! Lao adahi na ti un tungo\u0026rsquo; måmfong taiguihi si nanå-mu biha.\nAi lokkue\u0026rsquo;\u0026hellip;pues anyways. Enao ha\u0026rsquo; nu på\u0026rsquo;go.\nPalu na tiningo\u0026rsquo; put i sahnge siha na måmfong siña mataitai gi Guampedia, CHamoru/Chamorro Numbers. Atan gi sanhilo\u0026rsquo; lokkue\u0026rsquo; put i lepblo, \u0026ldquo;Tufong, Tufong gi Ansiånu\u0026rdquo;.\u0026#160;\u0026#x21a9;\u0026#xfe0e;\n","permalink":"https://dihandabit.com/posts/2026/sahnge-siha-na-mamfong/","summary":"\u003cp\u003e\u003cem\u003eSiña masodda\u0026rsquo; i lepblo \u0026ldquo;Tufong, Tufong Gi Ansiånu\u0026rdquo; gi \u003ca href=\"https://uogguafak.omeka.net/items/show/1382\"\u003eUOG Guåfak\u003c/a\u003e\u003c/em\u003e\u003c/p\u003e\n\u003chr\u003e\n\u003cp\u003eUmádingan yu\u0026rsquo; yan unu na fafa\u0026rsquo;na\u0026rsquo;gue-ku gi halacha, si Boh, put i sahnge siha na måmfong \u003csup id=\"fnref:1\"\u003e\u003ca href=\"#fn:1\" class=\"footnote-ref\" role=\"doc-noteref\"\u003e1\u003c/a\u003e\u003c/sup\u003e ya maloffan taiguini\u0026hellip; (ti \u0026ldquo;verbatim\u0026rdquo; in):\u003c/p\u003e\n\u003cblockquote\u003e\n\u003cp\u003eguahu:\u003cbr\u003e\n\u003cem\u003eun tungo\u0026rsquo; håfa Siñot? sigi di mafaisen yu\u0026rsquo; kao håfa tungo\u0026rsquo;-hu put i fino\u0026rsquo; håya na tinifong ya gi magåhet\u0026hellip;malago\u0026rsquo; yu\u0026rsquo; tumugo\u0026rsquo; lámeggai! sa\u0026rsquo; hu tungo\u0026rsquo; na ti séndinanche i mafa\u0026rsquo;na\u0026rsquo;gue-ku\u003c/em\u003e.\u003c/p\u003e\n\u003c/blockquote\u003e\n\u003cblockquote\u003e\n\u003cp\u003eguiya:\u003cbr\u003e\n\u003cem\u003egi minagåhet, ya-hu na bai faisen hao: kao ma tungo\u0026rsquo; i dinanche na tinifong?\u0026hellip;i regulåt na tinifong?\u003c/em\u003e\u003c/p\u003e\n\u003c/blockquote\u003e","title":"i sahnge siha na måmfong"},{"content":"Kanna\u0026rsquo; maloffan tres såkkan ginen mångge\u0026rsquo; yu\u0026rsquo; guini! Anai hu atan ta\u0026rsquo;lo i huebsait-hu gi halacha, ilek-ku nu guahu:\nEi\u0026hellip;?! Méggagai maloffan ginen i ma\u0026rsquo;pos na tinige\u0026rsquo;-hu. Kao maolekña na bai fångge\u0026rsquo; ya fa\u0026rsquo;gacha\u0026rsquo;i i mambisita nu i finaloffån-hu siha? 🤔 \u0026hellip;\n\u0026hellip;lao anai sigi hu atan i pagu-ña ini na \u0026ldquo;blog\u0026rdquo; – i pusision-ña – hu lipåra na ti yáya-hu ha\u0026rsquo;. Pues hu hassuyi i håfa malago\u0026rsquo;-hu yan ini na fina\u0026rsquo;tinås-hu ya\u0026hellip;hu agonfa\u0026rsquo;tinas! Lao bei sangåni hao: mappot nai! Sa\u0026rsquo; åpmam maloffan ginen hu atan in yan ti listo i kompiutå-ku 1 😵‍💫.\nAn hu sångan na ti listo, kuméke\u0026rsquo;ilek-ku na taigui i fina\u0026rsquo;tinago\u0026rsquo; 2 siha – i \u0026ldquo;code\u0026rdquo; – guini na kompiuta. Sa\u0026rsquo; yanggen ti un tungo\u0026rsquo; pat ti annok: guahu fuma\u0026rsquo;tinas ini na huebsait. Ti hu na\u0026rsquo;setbe eyi siha na huebsait taiguihi \u0026ldquo;Wordpress\u0026rdquo; pat \u0026ldquo;Squarespace\u0026rdquo; na hu na\u0026rsquo;setbe \u0026ldquo;Hugo\u0026rdquo; yan \u0026ldquo;GitHub Pages\u0026rdquo; 3.\nPues anyways, éyugue\u0026rsquo; i finé\u0026rsquo;na na cho\u0026rsquo;cho\u0026rsquo;-hu: na\u0026rsquo;listo i fanfacho\u0026rsquo;cho\u0026rsquo;an-hu\nTi komplikáo pat meggai i nisisidåt-hu – hu nisisita ha\u0026rsquo; i \u0026ldquo;code\u0026rdquo; ginen \u0026ldquo;GitHub\u0026rdquo; ya siña hu tutuhon muna\u0026rsquo;listo todu. Lao un tungo\u0026rsquo; håfa? Anai hu chagi fuma\u0026rsquo;tinas i huebsait, umannok meggai na linachi. Kalan nu.. ti umaya i klasen \u0026ldquo;software\u0026rdquo; ni hu na\u0026rsquo;setbe – \u0026ldquo;version mismatch\u0026rdquo; masåsangan gi fino\u0026rsquo; Englaterra. Kanna\u0026rsquo; todu i linachi sa\u0026rsquo; \u0026ldquo;outdated\u0026rdquo; iyo-ña \u0026ldquo;theme\u0026rdquo; i huebsait\u0026hellip;ya hu tungo\u0026rsquo; na mungnga yu\u0026rsquo; bai na\u0026rsquo;dinanche todu i linachi pues ilek-ku: båsta ya bai fanayek otro na \u0026ldquo;theme\u0026rdquo;.\nAlas úttemos, humuyong i huebsait-hu taiguini. Mohon ya ti mappot mataitai pat maNavigate, lao yanggen hunggan pues na\u0026rsquo;tútungo\u0026rsquo; yu\u0026rsquo; fan.\nBei chagi mångge\u0026rsquo; guini kada simåna lao u ta li\u0026rsquo;e\u0026rsquo; sa\u0026rsquo; tinaka\u0026rsquo; på\u0026rsquo;go nai, ti hu góstungo\u0026rsquo; kao bai fångge\u0026rsquo; put i lina\u0026rsquo;lå\u0026rsquo;-hu ha\u0026rsquo; PAT kao bai fångge\u0026rsquo; put otro na detti siha lokkue'.\nEnao ha\u0026rsquo; nu på\u0026rsquo;go. STA!\nkompiutå-ku? ti hu tungo\u0026rsquo; kao dinanche, pues håfa mohon?\u0026#160;\u0026#x21a9;\u0026#xfe0e;\nhåfa \u0026ldquo;code\u0026rdquo;? Kalan tinago\u0026rsquo; para i kompiuta, noh?\u0026#160;\u0026#x21a9;\u0026#xfe0e;\nhu na\u0026rsquo;setbe Hugo para bai fa\u0026rsquo;tinas i huebsait yan GitHub Pages para i \u0026ldquo;host\u0026rdquo;.\u0026#160;\u0026#x21a9;\u0026#xfe0e;\n","permalink":"https://dihandabit.com/posts/2026/hu-agonfatinas-i-huebsait-hu/","summary":"\u003cp\u003eKanna\u0026rsquo; maloffan tres såkkan ginen mångge\u0026rsquo; yu\u0026rsquo; guini! Anai hu atan ta\u0026rsquo;lo i huebsait-hu gi halacha, ilek-ku nu guahu:\u003c/p\u003e\n\u003cblockquote\u003e\n\u003cp\u003eEi\u0026hellip;?! Méggagai maloffan ginen i ma\u0026rsquo;pos na tinige\u0026rsquo;-hu. Kao maolekña na bai fångge\u0026rsquo; ya fa\u0026rsquo;gacha\u0026rsquo;i i mambisita nu i finaloffån-hu siha? 🤔 \u0026hellip;\u003c/p\u003e\n\u003c/blockquote\u003e\n\u003cp\u003e\u0026hellip;lao anai sigi hu atan i pagu-ña ini na \u0026ldquo;blog\u0026rdquo; – \u003cem\u003ei pusision-ña\u003c/em\u003e – hu lipåra na ti yáya-hu ha\u0026rsquo;. Pues hu hassuyi i håfa malago\u0026rsquo;-hu yan ini na fina\u0026rsquo;tinås-hu ya\u0026hellip;hu agonfa\u0026rsquo;tinas! Lao bei sangåni hao: mappot nai! Sa\u0026rsquo; åpmam maloffan ginen hu atan in yan ti listo i kompiutå-ku \u003csup id=\"fnref:1\"\u003e\u003ca href=\"#fn:1\" class=\"footnote-ref\" role=\"doc-noteref\"\u003e1\u003c/a\u003e\u003c/sup\u003e 😵‍💫.\u003c/p\u003e","title":"hu agonfa'tinas i huebsait-hu"},{"content":"Palu na che\u0026rsquo;cho\u0026rsquo;-hu (nu på\u0026rsquo;go\u0026hellip;ti kabåbales nåya):\nFanékungok yan si Dabit Iyo-ku \u0026ldquo;podcast\u0026rdquo; gi fino\u0026rsquo; Chamoru yininga i \u0026ldquo;cover art\u0026rdquo; ni abok-ku as Jes \u0026ldquo;Aniyu\u0026rdquo; Vergel Ini na \u0026ldquo;Blog\u0026rdquo; Hu na\u0026rsquo;setbe Hugo yan hu na\u0026rsquo;huyong gi GitHub Pages ","permalink":"https://dihandabit.com/chechohu/","summary":"\u003cp\u003ePalu na che\u0026rsquo;cho\u0026rsquo;-hu \u003cem\u003e(nu på\u0026rsquo;go\u0026hellip;ti kabåbales nåya)\u003c/em\u003e:\u003c/p\u003e\n\u003ch2 id=\"fanékungok-yan-si-dabit\"\u003e\u003ca href=\"https://rss.com/podcasts/fanekungok-yan-si-dabit/\"\u003eFanékungok yan si Dabit\u003c/a\u003e\u003c/h2\u003e\n\u003cfigure\u003e\n    \u003cimg loading=\"lazy\" src=\"https://img.rss.com/fanekungok-yan-si-dabit/536/20250303_020350_3fc41431ad0a613844f490dcc808bad4.png\"\n         alt=\"Cover art\" width=\"300\"/\u003e \n\u003c/figure\u003e\n\n\u003cul\u003e\n\u003cli\u003eIyo-ku \u0026ldquo;podcast\u0026rdquo; gi fino\u0026rsquo; Chamoru\u003c/li\u003e\n\u003cli\u003eyininga i \u0026ldquo;cover art\u0026rdquo; ni abok-ku as Jes \u0026ldquo;\u003cstrong\u003eAniyu\u003c/strong\u003e\u0026rdquo; Vergel\u003c/li\u003e\n\u003c/ul\u003e\n\u003chr\u003e\n\u003ch2 id=\"ini-na\"\u003e\u003ca href=\"https://github.com/DJTai/djtai.github.io\"\u003eIni na \u0026ldquo;Blog\u0026rdquo;\u003c/a\u003e\u003c/h2\u003e\n\u003cfigure\u003e\n    \u003cimg loading=\"lazy\" src=\"images/blog.png\"\n         alt=\"Cover art\" width=\"400\"/\u003e \n\u003c/figure\u003e\n\n\u003cul\u003e\n\u003cli\u003eHu na\u0026rsquo;setbe \u003ca href=\"https://gohugo.io\"\u003eHugo\u003c/a\u003e yan hu na\u0026rsquo;huyong gi \u003ca href=\"https://docs.github.com/en/pages\"\u003eGitHub Pages\u003c/a\u003e\u003c/li\u003e\n\u003c/ul\u003e","title":"Che'cho'-hu"},{"content":"Buenas yan saludu! Guahu si DAVID TAITINGFONG lao mås matungo\u0026rsquo; yu\u0026rsquo; as DABIT.\nTi ta nisisita todu i tiningo\u0026rsquo; nu guahu, pues iniguiya palu:\nTaotao Guam i mangafå-hu (Yo\u0026rsquo;ña, Tamuneng, Hagåtña) Dumångkulo yu\u0026rsquo; gi tano\u0026rsquo; Kumeyaay (giya \u0026ldquo;San Diego\u0026rdquo;) \u0026ldquo;Software developer\u0026rdquo; yu' Ya-hu dumåndan i gitåla yan ukulele Gófmuña yu\u0026rsquo; nu i fino\u0026rsquo; Chamoru - kulolo\u0026rsquo;ña nu i fino\u0026rsquo; håya! I don\u0026rsquo;t like word-for-word translations, so:\nMy family hails from Guam I grew up in Kumeyaay lands, the \u0026ldquo;San Diego\u0026rdquo; part I\u0026rsquo;m a software developer I like to jam on the guitar \u0026amp; uke I\u0026rsquo;m hella interested in the Chamoru language, especially pre-contact Chamoru ","permalink":"https://dihandabit.com/guahu/","summary":"\u003cp\u003eBuenas yan saludu! Guahu si \u003cstrong\u003eDAVID TAITINGFONG\u003c/strong\u003e lao mås matungo\u0026rsquo; yu\u0026rsquo; as \u003cstrong\u003eDABIT\u003c/strong\u003e.\u003c/p\u003e\n\u003cp\u003eTi ta nisisita todu i tiningo\u0026rsquo; nu guahu, pues iniguiya palu:\u003c/p\u003e\n\u003cul\u003e\n\u003cli\u003eTaotao Guam i mangafå-hu (Yo\u0026rsquo;ña, Tamuneng, Hagåtña)\u003c/li\u003e\n\u003cli\u003eDumångkulo yu\u0026rsquo; gi tano\u0026rsquo; Kumeyaay (giya \u0026ldquo;San Diego\u0026rdquo;)\u003c/li\u003e\n\u003cli\u003e\u0026ldquo;Software developer\u0026rdquo; yu'\u003c/li\u003e\n\u003cli\u003eYa-hu dumåndan i gitåla yan ukulele\u003c/li\u003e\n\u003cli\u003eGófmuña yu\u0026rsquo; nu i fino\u0026rsquo; Chamoru - kulolo\u0026rsquo;ña nu i fino\u0026rsquo; håya!\u003c/li\u003e\n\u003c/ul\u003e\n\u003chr\u003e\n\u003cp\u003eI don\u0026rsquo;t like word-for-word translations, so:\u003c/p\u003e\n\u003cul\u003e\n\u003cli\u003eMy family hails from Guam\u003c/li\u003e\n\u003cli\u003eI grew up in Kumeyaay lands, the \u0026ldquo;San Diego\u0026rdquo; part\u003c/li\u003e\n\u003cli\u003eI\u0026rsquo;m a software developer\u003c/li\u003e\n\u003cli\u003eI like to jam on the guitar \u0026amp; uke\u003c/li\u003e\n\u003cli\u003eI\u0026rsquo;m hella interested in the Chamoru language, especially pre-contact Chamoru\u003c/li\u003e\n\u003c/ul\u003e","title":"Put Guåhu"}]